Discover Canada સ્ટડી નોટ્સ: આધુનિક કેનેડા

આ પ્રકરણ સમજાવે છે કે બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી કેનેડા કેવી રીતે બદલાયું. આ સરળ નોટ્સમાં અર્થતંત્ર, દુનિયામાં કેનેડાની ભૂમિકા, ક્વિબેક, વધુ ખુલ્લો સમાજ, અને કળા, રમતો અને વિજ્ઞાનના પ્રખ્યાત કેનેડિયનો વિશે માહિતી છે.

યુદ્ધ પછી મજબૂત અર્થતંત્ર

બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી કેનેડા પહેલાં કરતાં વધુ સમૃદ્ધ બન્યું. દેશોએ જનરલ એગ્રીમેન્ટ ઓન ટેરિફ્સ એન્ડ ટ્રેડ (GATT) દ્વારા વેપારના અવરોધો ઘટાડવા સહમતિ આપી, જે હવે વર્લ્ડ ટ્રેડ ઓર્ગેનાઇઝેશન (WTO) છે. 1947માં આલ્બર્ટામાં તેલ મળ્યું, જેનાથી કેનેડાના આધુનિક ઊર્જા ઉદ્યોગની શરૂઆત થઈ. 1951 સુધીમાં પહેલી વાર મોટા ભાગના કેનેડિયનો પૂરતો ખોરાક, ઘર અને કપડાં પરવડી શકે તેમ હતા. 1945 થી 1970 સુધી કેનેડાનું અર્થતંત્ર ઔદ્યોગિક દેશોમાં સૌથી મજબૂત અર્થતંત્રોમાંનું એક હતું. કેનેડાનું ઊંચું જીવનધોરણ વેપાર પર, ખાસ કરીને અમેરિકા સાથેના વેપાર પર આધાર રાખે છે.

સામાજિક યોજનાઓ

દેશ વધુ સમૃદ્ધ થયો તેમ લોકોને મદદ કરવા યોજનાઓ બનાવવામાં આવી. ફેડરલ સરકારે 1940માં બેરોજગારી વીમો (unemployment insurance) શરૂ કર્યો; આજે તેને એમ્પ્લોયમેન્ટ ઇન્સ્યોરન્સ (employment insurance) કહેવાય છે. ઓલ્ડ એજ સિક્યુરિટી (Old Age Security)નું આયોજન સૌપ્રથમ 1927માં થયું, અને કેનેડા અને ક્વિબેક પેન્શન પ્લાન 1965માં શરૂ થયા. કેનેડા હેલ્થ એક્ટ (Canada Health Act) આરોગ્ય સેવાના કવરેજ માટે મૂળભૂત સમાન ધોરણો નક્કી કરે છે. પ્રાંતો અને પ્રદેશો જાહેર શિક્ષણનો ખર્ચ ઉઠાવે છે.

દુનિયામાં કેનેડા

ઓસ્ટ્રેલિયા અને ન્યૂઝીલેન્ડની જેમ કેનેડાએ ધીમે ધીમે વધુ સ્વતંત્રતા મેળવી અને દુનિયામાં મોટી ભૂમિકા ભજવવાનું શરૂ કર્યું. શીત યુદ્ધ (Cold War) દરમિયાન, જ્યારે સોવિયેત યુનિયને પૂર્વ યુરોપના મોટા ભાગ પર નિયંત્રણ રાખ્યું હતું, ત્યારે કેનેડાએ પશ્ચિમી લોકશાહી દેશોનું લશ્કરી જોડાણ NATO (નોર્થ એટલાન્ટિક ટ્રીટી ઓર્ગેનાઇઝેશન) બનાવવામાં મદદ કરી. અમેરિકા સાથે મળીને કેનેડાએ NORAD (નોર્થ અમેરિકન એરોસ્પેસ ડિફેન્સ કમાન્ડ) બનાવ્યું. કેનેડા સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (United Nations)માં પણ જોડાયું.

કોરિયન યુદ્ધ (1950–1953)માં કેનેડાએ દક્ષિણ કોરિયાના રક્ષણમાં મદદ કરી; લગભગ 500 કેનેડિયનો મૃત્યુ પામ્યા અને 1,000 ઘાયલ થયા. કેનેડાએ ઇજિપ્ત, સાયપ્રસ અને હૈતી જેવાં સ્થળોએ સંયુક્ત રાષ્ટ્રના શાંતિ રક્ષણ (peacekeeping)માં અને ભૂતપૂર્વ યુગોસ્લાવિયા અને અફઘાનિસ્તાનમાં બીજા સુરક્ષા મિશનોમાં ભાગ લીધો છે.

કેનેડા અને ક્વિબેક

1960ના દાયકામાં ક્વિબેક ઝડપથી બદલાયું, આ સમયગાળાને શાંત ક્રાંતિ (Quiet Revolution) કહેવાય છે. કેટલાક ક્વિબેકવાસીઓ કેનેડાથી અલગ થવા માગતા હતા. 1963માં સંસદે દ્વિભાષાવાદ અને દ્વિસંસ્કૃતિવાદ પરનું રોયલ કમિશન (Royal Commission on Bilingualism and Biculturalism) બનાવ્યું. તેના પરિણામે 1969નો સત્તાવાર ભાષા કાયદો (Official Languages Act) આવ્યો, જે આખા કેનેડામાં ફ્રેન્ચ અને અંગ્રેજીમાં ફેડરલ સેવાઓની ગેરંટી આપે છે. 1970માં કેનેડાએ ફ્રેન્ચ બોલતા દેશોના જૂથ લા ફ્રાન્કોફોની (La Francophonie)ની સ્થાપનામાં મદદ કરી.

ક્વિબેકના મતદારોએ 1980 અને 1995ના જનમત (referendum)માં સાર્વભૌમત્વ (અલગ થવાનો) અસ્વીકાર કર્યો. 1982માં ક્વિબેકની સંમતિ વગર બંધારણમાં ફેરફાર થયો. કેનેડામાં ક્વિબેકનું સ્થાન હજુ પણ એક મહત્વનો વિષય છે.

વધુ ખુલ્લો સમાજ

કેનેડા વધુ ખુલ્લું બન્યું, અને વધુ સ્ત્રીઓ વ્યાવસાયિક કારકિર્દીમાં આવી. મત આપવાનો અધિકાર પણ વધ્યો. એક સમયે એશિયન મૂળના મોટા ભાગના કેનેડિયનો મત આપી શકતા નહોતા. જાપાનીઝ કેનેડિયનો મતાધિકાર મેળવનાર એશિયન કેનેડિયનોનું છેલ્લું જૂથ હતું, 1948માં. મૂળ નિવાસી લોકોને 1960માં મતાધિકાર મળ્યો. આજે 18 કે તેથી વધુ ઉંમરનો દરેક નાગરિક મત આપી શકે છે.

કેનેડાએ શરણાર્થીઓનું સ્વાગત કર્યું, જેમાં 1956માં લગભગ 37,000 હંગેરિયનો અને 1975 પછી 50,000થી વધુ વિયેતનામીઓ હતા. 1960ના દાયકા સુધીમાં ત્રીજા ભાગના કેનેડિયનોનું મૂળ બ્રિટિશ કે ફ્રેન્ચ નહોતું, અને બહુસાંસ્કૃતિકતા (multiculturalism)નો વિચાર મજબૂત બન્યો.

કળા અને સંસ્કૃતિ

કેનેડિયન કલાકારો દેશમાં અને વિદેશમાં સફળ થયા છે. પ્રખ્યાત લેખકોમાં માર્ગારેટ લોરેન્સ અને મોર્ડેકાઈ રિચલરનો સમાવેશ થાય છે. 1920માં શરૂ થયેલા ગ્રુપ ઓફ સેવન (Group of Seven)એ કેનેડાનાં જંગલી કુદરતી દ્રશ્યોનાં ચિત્રો દોર્યાં. એમિલી કાર (Emily Carr)એ પશ્ચિમ કિનારાનાં જંગલો અને મૂળ નિવાસી વસ્તુઓનાં ચિત્રો દોર્યાં. ઝાં-પોલ રિઓપેલ (Jean-Paul Riopelle) 1950ના દાયકાના ક્વિબેકના અમૂર્ત ચિત્રકારોના જૂથ લે ઓટોમેટિસ્ટ (Les Automatistes)ના સૌથી જાણીતા સભ્ય હતા. કેનોજુઆક આશેવાક (Kenojuak Ashevak) આધુનિક ઇન્યુઇટ કળાના અગ્રણી હતાં.

રમતો

આઇસ હોકી કેનેડાની રાષ્ટ્રીય રમત છે. કેનેડિયન જેમ્સ નેસ્મિથ (James Naismith)એ 1891માં બાસ્કેટબોલની શોધ કરી. 1972માં પોલ હેન્ડરસનએ સોવિયેત યુનિયન સામે પ્રખ્યાત વિજયી ગોલ કર્યો. વેઇન ગ્રેટ્ઝકી 1979 થી 1988 સુધી એડમન્ટન ઓઇલર્સ માટે રમ્યા. ડોનોવન બેઇલીએ 1996માં બે ઓલિમ્પિક ગોલ્ડ મેડલ જીત્યા, અને શાંતાલ પેટિટક્લેર પેરાલિમ્પિક વ્હીલચેર રેસિંગનાં ચેમ્પિયન છે. કેન્સરને કારણે એક પગ ગુમાવનાર ટેરી ફોક્સ (Terry Fox)એ કેન્સર સંશોધન માટે પૈસા ભેગા કરવા 1980માં પોતાની મેરેથોન ઓફ હોપ (Marathon of Hope) શરૂ કરી. રિક હેન્સન 1985માં વ્હીલચેરમાં આખી દુનિયા ફર્યા. કેનેડિયન ફૂટબોલ ટીમો ગ્રે કપ માટે રમે છે, જે 1909માં ગવર્નર જનરલ લોર્ડ ગ્રેએ આપ્યો હતો.

વિજ્ઞાન અને શોધો

સર ફ્રેડરિક બેન્ટિંગ અને ચાર્લ્સ બેસ્ટે ડાયાબિટીસની સારવારમાં વપરાતા ઇન્સ્યુલિનની શોધ કરી. 1989થી કેનેડિયન સ્પેસ એજન્સી અવકાશ સંશોધનમાં ભાગ લે છે, ઘણી વાર કેનેડામાં બનેલા રોબોટ હાથ કેનેડાર્મ (Canadarm) સાથે. બીજી કેનેડિયન શોધોમાં ટેલિફોન (એલેક્ઝાન્ડર ગ્રેહામ બેલ), સ્નોમોબાઇલ (જોસેફ-આર્માન્ડ બોમ્બાર્ડિયર), સ્ટાન્ડર્ડ ટાઇમ ઝોન (સર સેન્ડફોર્ડ ફ્લેમિંગ), રેડિયો દ્વારા અવાજના સંદેશા (રેજિનાલ્ડ ફેસેન્ડેન), પેસમેકર (ડો. જોન એ. હોપ્સ) અને બ્લેકબેરી (માઇક લાઝારિડિસ અને જિમ બાલ્સિલી) સામેલ છે.

યાદ રાખવા જેવા મુખ્ય તથ્યો

• 1947 – આલ્બર્ટામાં તેલ મળ્યું.
• 1940 – બેરોજગારી વીમો (હવે એમ્પ્લોયમેન્ટ ઇન્સ્યોરન્સ).
• 1965 – કેનેડા અને ક્વિબેક પેન્શન પ્લાન.
• NATO – કેનેડાએ બનાવવામાં મદદ કરી તે લશ્કરી જોડાણ; NORAD – અમેરિકા સાથે હવાઈ સંરક્ષણ.
• 1950–1953 – કોરિયન યુદ્ધ: લગભગ 500 કેનેડિયનો માર્યા ગયા.
• 1960ના દાયકા – ક્વિબેકની શાંત ક્રાંતિ.
• 1969 – સત્તાવાર ભાષા કાયદો (અંગ્રેજી અને ફ્રેન્ચમાં ફેડરલ સેવાઓ).
• 1970 – કેનેડાએ લા ફ્રાન્કોફોનીની સ્થાપનામાં મદદ કરી.
• 1980 અને 1995 – સાર્વભૌમત્વ પરના ક્વિબેકના જનમત નિષ્ફળ ગયા.
• 1948 – જાપાનીઝ કેનેડિયનોને મતાધિકાર; 1960 – મૂળ નિવાસી લોકોને મતાધિકાર.
• 18 કે તેથી વધુ ઉંમરનો દરેક નાગરિક મત આપી શકે છે.
• 1956 – લગભગ 37,000 હંગેરિયન શરણાર્થીઓ; 1975 પછી – 50,000થી વધુ વિયેતનામી શરણાર્થીઓ.
• 1920 – ગ્રુપ ઓફ સેવનની સ્થાપના.
• 1891 – જેમ્સ નેસ્મિથે બાસ્કેટબોલની શોધ કરી.
• 1980 – ટેરી ફોક્સની મેરેથોન ઓફ હોપ.
• બેન્ટિંગ અને બેસ્ટ – ઇન્સ્યુલિન; બેલ – ટેલિફોન; બોમ્બાર્ડિયર – સ્નોમોબાઇલ; ફ્લેમિંગ – ટાઇમ ઝોન.
• કેનેડાર્મ – અવકાશમાં વપરાતો રોબોટ હાથ.