Discover Canada સ્ટડી નોટ્સ: કેનેડાનું અર્થતંત્ર

આ પ્રકરણ સમજાવે છે કે કેનેડા કેવી રીતે કમાણી કરે છે: વેપાર, ઉદ્યોગના ત્રણ મુખ્ય પ્રકારો અને અમેરિકા સાથેની ગાઢ ભાગીદારી દ્વારા. અહીં નાગરિકતા ટેસ્ટ માટે અભ્યાસ કરવા જેવા મુખ્ય વિચારો અને તથ્યો છે.

વેપાર કરતો દેશ

બીજા દેશો સાથેનો વેપાર કેનેડા માટે હંમેશા મહત્વનો રહ્યો છે. વિદેશમાં માલ અને સેવાઓની ખરીદી-વેચાણથી અર્થતંત્રનો વિકાસ થાય છે, અને તેના વગર કેનેડિયનો પોતાનું ઊંચું જીવનધોરણ જાળવી શક્યા ન હોત.

કેનેડાના વેપારના ઇતિહાસનાં બે મુખ્ય પગલાં વિશે ટેસ્ટમાં ઘણી વાર પુછાય છે:

• 1988માં કેનેડાએ અમેરિકા (United States) સાથે મુક્ત વેપાર કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા.
• 1994માં મેક્સિકો જોડાયું, અને નોર્થ અમેરિકન ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (NAFTA) બન્યો. (2020માં NAFTAની જગ્યાએ કેનેડા–અમેરિકા–મેક્સિકો કરાર, CUSMA, આવ્યો.) ગાઇડ કહે છે કે 2008માં આ વેપાર ક્ષેત્રમાં 444 મિલિયનથી વધુ લોકો હતા અને $1 ટ્રિલિયનથી વધુનો માલસામાનનો વેપાર થતો હતો.

કેનેડાનું અર્થતંત્ર દુનિયાનાં દસ સૌથી મોટાં અર્થતંત્રોમાંનું એક છે. ગાઇડ કેનેડાને G8ના સભ્ય તરીકે જણાવે છે (આજે આ જૂથ G7 છે: 2014માં રશિયાને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યું), જે અગ્રણી ઔદ્યોગિક દેશોનું જૂથ છે; ગાઇડ તેમાં કેનેડા સાથે અમેરિકા, જર્મની, યુનાઇટેડ કિંગડમ, ઇટાલી, ફ્રાન્સ, જાપાન અને રશિયાનાં નામ આપે છે.

ઉદ્યોગના ત્રણ મુખ્ય પ્રકારો

ગાઇડ કેનેડાના અર્થતંત્રને ત્રણ મુખ્ય પ્રકારના ઉદ્યોગોમાં વહેંચે છે. ત્રણેય અને દરેકનું એક ઉદાહરણ શીખી લો.

1. સેવા ઉદ્યોગો (Service industries)

સેવા ઉદ્યોગો હજારો અલગ અલગ નોકરીઓ આપે છે. ઉદાહરણોમાં પરિવહન, શિક્ષણ, આરોગ્ય સેવા, બાંધકામ, બેંકિંગ, સંચાર, છૂટક વેચાણ, પ્રવાસન અને સરકાર સામેલ છે. આ સૌથી મોટું જૂથ છે: કામ કરતા 75%થી વધુ કેનેડિયનો સેવા ક્ષેત્રમાં નોકરી કરે છે.

2. ઉત્પાદન ઉદ્યોગો (Manufacturing industries)

ઉત્પાદન ઉદ્યોગો કેનેડામાં અને દુનિયાભરમાં વેચવા માટે વસ્તુઓ બનાવે છે. ઉદાહરણો છે કાગળ, હાઇ-ટેકનોલોજી સાધનો, એરોસ્પેસ ટેકનોલોજી, કાર, મશીનરી, ખોરાક અને કપડાં. ગાઇડ નોંધે છે કે અમેરિકા કેનેડાનો સૌથી મોટો આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર ભાગીદાર છે.

3. કુદરતી સંસાધન ઉદ્યોગો (Natural resources industries)

કુદરતી સંસાધન ઉદ્યોગોમાં વનઉદ્યોગ, માછીમારી, ખેતી, ખાણકામ અને ઊર્જાનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉદ્યોગોએ કેનેડાના ઇતિહાસ અને વિકાસમાં કેન્દ્રીય ભૂમિકા ભજવી છે. કેનેડાના ઘણા વિસ્તારો હજુ પણ તેના પર આધાર રાખે છે, અને કેનેડા બીજા દેશોને જે વેચે છે તેમાં સંસાધન ઉત્પાદનોનો મોટો હિસ્સો છે.

કેનેડા અને અમેરિકા

કેનેડા અને અમેરિકા વચ્ચે ખૂબ ગાઢ સંબંધ છે. બંને દેશો એકબીજાના સૌથી મોટા વેપાર ભાગીદાર છે, અને કેનેડાની નિકાસનો ત્રણ-ચતુર્થાંશથી વધુ ભાગ અમેરિકા જાય છે. ગાઇડ તેને દુનિયાનો સૌથી મોટો બે-દેશી (દ્વિપક્ષીય) વેપાર સંબંધ ગણાવે છે. બંને અર્થતંત્રો સહિયારી સપ્લાય ચેઇન દ્વારા નજીકથી જોડાયેલાં છે, અને સાથે મળીને બાકીની દુનિયા સાથે સ્પર્ધા કરે છે.

કેનેડા અમેરિકાને ઘણી વસ્તુઓ વેચે છે, જેમ કે:

• ઊર્જા ઉત્પાદનો
• ઔદ્યોગિક માલ, મશીનરી અને સાધનો
• ઓટોમોટિવ (વાહનોને લગતાં) ઉત્પાદનો
• ખેતી, માછીમારી અને વન ઉત્પાદનો
• ગ્રાહક માલ

દર વર્ષે લાખો લોકો બંને દેશો વચ્ચેની સરહદ સુરક્ષિત રીતે પાર કરે છે. ગાઇડ તેને "દુનિયાની સૌથી લાંબી અસુરક્ષિત (લશ્કર વગરની) સરહદ" કહે છે. વોશિંગ્ટન સ્ટેટના બ્લેઇનમાં સરહદ પર પીસ આર્ચ (Peace Arch) ઊભી છે. તેના પરના શબ્દો બંને દેશોને પરિવાર અને પડોશી તરીકે ઉજવે છે, અને તે તેમના ગાઢ સંબંધો અને સહિયારા હિતોનું પ્રતીક છે.

ગાઇડમાં બતાવેલાં ઉદાહરણો

આ પ્રકરણના ફોટા કેનેડિયન ઉદ્યોગોનાં ઉપયોગી ઉદાહરણો આપે છે. તેમાં દક્ષિણ આલ્બર્ટામાં તેલના પંપ, એટલાન્ટિક લોબસ્ટર, ક્વિબેકમાં સગને નદી પરનો હાઇડ્રો-ઇલેક્ટ્રિક બંધ, લાકડાં લઈ જતી ટ્રક, Ontarioના ઓકવિલમાં કારની ફેક્ટરી, પોર્ટ ઓફ વાનકુવર, એક સંશોધન પ્રયોગશાળા અને Ontarioના નાયગ્રા વિસ્તારમાં આઇસ વાઇનની દ્રાક્ષનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉદાહરણો કેનેડાના પ્રદેશો વિશેના આગળના પ્રકરણ સાથે જોડાય છે, જ્યાં તમે શીખશો કે દરેક પ્રાંતમાં કયા ઉદ્યોગો મહત્વના છે.

આ પ્રકરણનો અભ્યાસ કેવી રીતે કરવો

આ નાનું પ્રકરણ છે, પણ તેના વિશે ટેસ્ટમાં પ્રશ્નો સામાન્ય છે. વેપાર કરારોનાં વર્ષો, ઉદ્યોગના ત્રણ પ્રકારો, સેવા ક્ષેત્રમાં કામદારોનો હિસ્સો અને અમેરિકા જતી નિકાસનો હિસ્સો, આ બાબતો પર ધ્યાન આપો. દરેક બાબત આખા વાક્યમાં મોટેથી બોલવાનો પ્રયત્ન કરો, ઉદાહરણ તરીકે: "કામ કરતા 75%થી વધુ કેનેડિયનો સેવા ઉદ્યોગોમાં કામ કરે છે."

યાદ રાખવા જેવા મુખ્ય તથ્યો

• વેપાર કેનેડાના આર્થિક વિકાસનું મુખ્ય પ્રેરક બળ છે.
• અમેરિકા સાથે મુક્ત વેપાર 1988માં શરૂ થયો.
• મેક્સિકો 1994માં જોડાયું, અને NAFTA (નોર્થ અમેરિકન ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ) બન્યો.
• કેનેડા દુનિયાનાં દસ સૌથી મોટાં અર્થતંત્રોમાંનું એક છે.
• ગાઇડ કેનેડાને અગ્રણી ઔદ્યોગિક દેશોના G8 જૂથના સભ્ય તરીકે જણાવે છે.
• ઉદ્યોગના ત્રણ મુખ્ય પ્રકારો: સેવા, ઉત્પાદન અને કુદરતી સંસાધનો.
• કામ કરતા 75%થી વધુ કેનેડિયનો સેવા ઉદ્યોગોમાં કામ કરે છે.
• કુદરતી સંસાધનો: વનઉદ્યોગ, માછીમારી, ખેતી, ખાણકામ અને ઊર્જા.
• અમેરિકા કેનેડાનો સૌથી મોટો વેપાર ભાગીદાર છે.
• કેનેડિયન નિકાસનો ત્રણ-ચતુર્થાંશથી વધુ ભાગ અમેરિકા જાય છે.
• કેનેડા–અમેરિકા સરહદને "દુનિયાની સૌથી લાંબી અસુરક્ષિત સરહદ" કહેવાય છે.
• પીસ આર્ચ (બ્લેઇન, વોશિંગ્ટન) કેનેડા–અમેરિકા મિત્રતાનું પ્રતીક છે.